موزه‌ی MAAT: موزه ای که انسان و آب را به هم پیوند می دهد

به قلم:

[۱]Giovanna Dunmall

برگردان فارسی سیامک قریب


لیسبون ؛ شهری در کنار رودی بزرگ که پیش از این ساحل زیبای آن گردشگاه مردم بود ، اکنون ارتباط سختی با آب دارد . خطوط راه آهن شهری و راه های ارتباطی و وجود یک بندر صنعتی ارتباط بخش بزرگی از فضاهای شهری را با رودخانه تاخو   Tajoقطع کرده است .

اگرچه در پروژه های منفردی چون نمایشگاه جهانی ۱۹۹۸ ، کوشش شد تا به جدایی شهر از آب به ( شکل محدود ) پایان دهند ، اما اکنون و برای نخستین بار امکان یک گردش دلچسب و خاطره انگیز در ساحل رودخانه فراهم شده است . یکی از مشخص ترین پروژه ها در این ارتباط موزه هنر، معماری و تکنولوژی مات MAAT  در حدود سه کیلومتری غرب مرکز بخش بلم Belem  می باشد . مجموعه ساختمان دربرگیرنده بخش وسیعی از منطقه میان خط راه آهن و خط ساحل رودخانه است : نیروگاه مرکزی ذغال سنگی تاخو ، که در سال ۱۹۹۰ به موزه برق تبدیل شد و ساختمان تازه افتتاح شده نمایشگاه جدید از آماندا لِوِتس  Amanda Levetes دفتر معماریAL_A که به رغم فرم های پر احساس از ملایمت بی اندازه ای درعمق مفهوم شهرسازی تبعیت می کند . نمای سمت خیابان در شمال به صورت عقب رفته شکل داده شده است و ارتفاع کم ساختمان دید بخش بلندتر شهر را به آن سوی خط راه آهن و رودخانه فراهم می سازد . در مسیر رودخانه ساختمان گشوده شده و پذیرای میهمانی عظیم است ، شبیه به موجی بزرگ یا کمانی هیجان انگیز ؛ نمای درخشانی از ۱۵۰۰۰ قطعه سرامیک کرم  رنگ که همواره روی سطح سه بعدی آن نور آفتاب و مهتاب با طیفی از رنگ های گوناگون منعکس می گردد .

فرهنگ و مردم

در طرح AL_A  ساختمان نمایشگاه جایگزین ردیفی از ساختمان انبارهای متروکه شده و نه تنها بوجود آورنده فضائی برای نمایش کارهای هنریست ، بلکه شامل محوطه ای به مساحت ۷۰۰۰ متر مربع میباشد که بخش اعظم آن توسط پیش آمدگی سقف ساختمان سرپوشیده شده است .

 

پله های عریضی ساختمان را به مسیرپیاده کنار رودخانه متصل می کند . چنین ارتباطی قبلا در لیسبون بسیار به ندرت اتفاق افتاده ، فقط در آوِنیدا ری بِیرا Avenida Ribeira  در ناوس Naus در شرق موزه و طبعا در میدان مرکزی شهر ، پراکادو کومرسیو (Pracado Comercio ) ، نظیر آن را می توان یافت .

روی قوس ملایم سقف ساختمان به طور کامل با سنگ های مرمریت فرش شده و قابل رفت و آمد پیاده می باشد . باریکه دیگر کنار آن نیز باید به فضای سبز تبدیل می شد ، که بدین جهت روی سقف ساختمان پارکی در فضای باز طراحی شد ، تا با چشم انداز کامل به شهر و رودخانه ، محلی برای برگزاری مراسم و چیدمان های مختلف کارهای هنری باشد. از سقف به عنوان شیبراهی به سمت ساحل رودخانه و ورودی موزه و سپس محله بلم Belem و ایستگاه راه آهن استفاده می شود و تا ابتدای سال آتی باید پل عابر پیاده به سوی دیگر آن تکمیل گردد .

داخل موزه چهار محل برگزاری نمایشگاه وجود دارد که توسط دهلیزهای خمیده با یکدیگر مرتبط شده اند . ابتدا  گالری بیضی ( Oval Gallery ) جایی که یک رمپ پیرامونی به دور سطح بیضی شکل نمایشگاه در طبقه زیرین موزه هدایت کننده حرکت بیرون به درون است . آنجا یک اتاق ویدئو پروژکتور به بزرگی یک سالن نمایشگاه قرار داده شده که تقریبا تا نیمی از گردشگاه کنار رودخانه را می پوشاند . نور روز توسط گشایشی شیشه ای در سقف آن به درون راه می یابد . در اجزاء اختصاصی سقف ، پلهای باربر به شکلی نمایان با ورق استیل براق پوشانده شده تا انعکاس پرتو نور را هرچه بیشتر افزایش دهند .

بیضی به مثابه یک راه حل

شکل هر دو سالن اصلی و شکل کلی ساختمان از یک فرم بیضی تبعیت می کنند.   مکس آروست              Max Arrocet مدیر پروژه و مدیر دفتر AL_A معتقد است که : با انتخاب این فرم بر بسیاری از مشکلات فائق آمده و مفهومی ترکیبی به فضاها می بخشد . به طور آماری دیده شده که فرم بیضی بطور فوق العاده ای ، به صورت یک سامانه یکپارچه و بسته عمل می کند . ما در منطقه زلزله خیزی هستیم که باید سازه همچنان در مقابل نیروهای افقی مقاوم و در عین حال بتواند بارهای قائم را تحمل کند . اما از منظر فضائی فرم بیضی برای ما به دلیل دارا بودن دو نقطه در قطب های آن و یک نقطه در مرکز آن فرمی جذاب بود .

در انتخاب مصالح ساختمان نمایشگاه امکانات و مصالح بومی مورد نظر قرار گرفت . قطعات سرامیکی ذوزنقه ای نما در میانه نمای جنوبی شش گوشه های زیبائی را تشکیل می دهند . جابجائی ردیف سرامیک ها در مقابل هم از داخل به بیرون افزایش یافته تا در انتهای ساختمان نیز دوباره همان فرم های شش گوش دیده شود .

این نمای سبک سرامیکی که بازتاب رنگ ها را در خود دارد ، در ۳ تیپ مختلف توسط معماران طراحی شده اند  تا به بافت نمای خارجی حس قویتری ببخشند : سرامیکهای باریک ، دراز و تخت که ترکیب همگی آنها از دو بعدی به سه بعدی هدایت شده و یک قطعه سه بعدی واحد را تشکیل می دهند . اگرچه پوشش نما در پرتقال ساخته نشده ، اما هیچ تولید کننده ای هم در آنجا قادر به تولید آن نبوده است ، با این وجود پوشش کاشی های لعابدار ، به نحوی با سنت کاشی کاری پرتقال همخوانی دارد . سرانجام معماران ساختمان تصمیم میگیرند تا با یک خانواده تولید کننده کاشی در نزدیکی بارسلونا که قبلا با مرمت کاشی خانه باتلو Casa Batllo  و پارک گوئل[۲]  Parc Güell  برای خود نامی کسب کرده بودند را به همکاری دعوت کنند .

بقیه مصالح نمای خارجی ازمنابع محلی تهیه شده است.ازجمله:سنگهای آهکی(مرمریت)                        موله آنوس Moleanos ، معروف به سنگ های لیوز Lioz به رنگ صورتی ملایم و کبود که در پیاده روهای کالکاداس Calcadas  در لیسبون و تقریبا در تمام پرتقال مشاهده می شوند . سنگ موله آنوس برای کف سازی پیاده روی کنار رودخانه و پله های فضای آزاد و همچنین برای روی سقف و شیب راهه و به پیروی از فرم آنها در قطعات بلند با رویه تیشه ای ( زبر ) ، جهت جلوگیری از سر خوردگی فرش شده است .

اگرچه ساختمان جدید در ابتدای اکتبر ۲۰۱۶ افتتاح شد اما تکمیل آن به شروع سال بعد یا تابستان ۲۰۱۷ موکول شد . زمانی که گلها و درختان باغ روی بام توسط آرشیتکت محوطه ساز لبنانی ولادیمیر دژورویچ Vladimir Djurovic  کاشته و کافه – رستوران آماده بهره برداری شود و قبل از همه پل عابر پیاده به طول ۶۰ متر افتتاح گردد .

ماکسیمیلیانو آروست  Maximiliano Arrocetآرشیتکت و مدیر دفتر AL_A گفته : ” پل ، بخش اساسی پروژه است ، زیرا مردم را به یکباره از میان ریل های راه آهن به رودخانه متصل می کند .”

بدین ترتیب قدم به قدم لیسبون گردشگاه کنار رودخانه خود را بازمی یابد .

منبع مقاله:

DETAIL , Serie  2016 .12

تصاویر بیشتر را در لینک زیر جستجو کنید:

Archdaily –MAAT   

Link:

https://www.archdaily.com/796913/maat-al-a

 


۱-” جیووانا دونمال ” نویسنده از روزنامه نگاران آزاد در لندن می باشد و در زمینه معماری و طراحی مقالاتی را منتشر کرده است.

 پارک گوئل و خانه باتلو در بارسلونا از کارهای برجسته معمار بزرگ اسپانیایی ، آنتونیو گائودی است .” مترجم “ ۲-

۱۳۹۶/۱۱/۱۸ ،۰۷:۵۸:۲۹ +۰۰:۰۰ ۱۸ بهمن ۱۳۹۶|معماری امروز دسته بندی ها|برچسب ها: , |