ویدانوروز برازجانی ـ محمدرضا جوادی


توجــه بــه بحــران ســکونت در چنــد دهــه ی اخیــر اندیشــمندان رشــته های معمــاری و طراحــی شــهری را بــا طــرح پرســشهایی پیرامــون شــیوه ی زندگــی انســان در بناهــا و شــهرها مواجــه ســاخته و از ایــن روســت کــه اهمیــت پرداختــن بــه مفهــوم شــهر و چگونگــی طرح انــدازی پایدارتــر آن در جهــان امــروز کــه بنــا بــه گزارش هــای موجــود در آینـدهای بسـیار نزدیـک بـا بحـران در سـکونت مواجـه خواهـد بـود ،دیگـر موضوعـی ناشـناخته نیسـت. پژوهشگـران بسـیاری کوشـش خـود را بـر ایـن امـر اسـتوار سـاخته و بـه پدیـده ی شـهر و موجودیـت تاریخـی آن از جهـت یافتـن الگوهایـی نظـری و کاربـردی بــرای طــرح شــهرهای آینــده نگریســته و می نگرنــد.

جهــان امــروز بــار دیگــر بــه اهمیــت گذشــته در شــکل گیری آینــده توجــه نشــان داده اســت. از ایــن روســت کــه آموختــن از گذشــته بــرای یافتــن راههــای اســتوارتر ســکونت آدمــی بــر ایــن ســیاره، محـور اصلــی پژوهــش در نهادهــای بین المللــی و مطالعــات طراحــی پایــدار در دانشــگاهها و مراکــز پژوهشــی مختلــف جهــان گردیــده اســت. از ایــن چشــم انداز توجــه آغازیــن ایــن پژوهــش پرداختــن بــه پدیــده ی شــهر و چگونگــی طرح انــدازی پایــای آن در ســرزمین کهــن ایــران اســت.

بررســی فضاهــای معمــاری و طرحهــای شــهری در ایــران نشــان می دهــد کــه معمــاران کهــن ایــن ســرزمین چــه به لحــاظ اصــول شــکلی و چــه پاســخگویی بــه جوانــب فنــی و محیطـی در زمـان خـود بسـیار سـنجیده عمـل کرده انـد. امـا در چنـد دهـه ی اخیـر و طـی گــذار از ســنت به ســوی مــدرن شــدن ســرزمین، رویکردهــای صــوری، برگرفتگی هــا و نســخه برداریهای شــکلی از دســتاوردهای دوران مــدرن و به عبارتــی واردات مدرنیتــه توجــه بــه ایــن اصــول را بــه فراموشــی ســپرده و ایــن در حالــی اســت کــه تلاش هــای اندکــی بــرای شــناخت آنهــا به عمــل آمــده اســت.

بـر ایـن اسـاس پژوهـش حاضـر بـر بازنگـری مجـدد بـر اصـول، راهکارهـا و خلاقیت هـای مرتبـط بـا زمـان و مـکان در طراحـی شـهرها در سـرزمین ایـران، پیـش از ورود جریان هـای مـدرن در تمریـن هـای طراحـان، تمرکـز کـرده اسـت. محـدوده ی اصلـی ایـن پژوهش شـهر دوران صفــوی و موضــوع آن اندیشــه کردن بــر چگونگــی ســازمان فضایــی و خوانــش تاریخــی طــرح شــهرهای صفویــان بــا تکیــه بــر شــهر قزویــن؛ پایتخــت دوم آنــان اســت کـه در حـال حاضـر تنهـا تهرنگـی از آن بـر میانـه ی شـهر امـروزی برجـای مانـده اسـت. به گفتــه ی اکثــر پژوهشگــران، طراحــان شــهری دوران صفویــه واپســین نســل خردمنــدی بودنــد کـه به درسـتی از دسـتاوردهای دیرینـه ی کهـن سـرزمین ایـران بـرای بـه اجـرا درآوردن آرمــان شــهرهای خــود بهــره جســته اند. آثــار باقــی مانــده از دســتاوردها و ســاخته های آنـان هنـوز نیـز مایـه ی شـگفتی بازدیدکننـدگان و الهام بخـش معمـاران بزرگـی اسـت کـه از آنهــا دیــدن می کننــد. بــا ایــن وجــود ســاختار بــاغ- شــهرهای صفــوی هنــوز به طــور همه جانبــه مــورد پژوهــش قــرار نگرفتــه و همچنــان ناشــناخته باقــی مانــده اســت.


برای معرفی رایگان کتاب‌های خود در وبسایت هنرمعماری آنلاین با ما تماس بگیرید: ۰۲۱۸۸۳۴۲۹۶۰