مصاحبه اختصاصی هنرمعماری آنلاین با مهندس علیرضا قهاری به بهانه‌ی هفته‌ی تاریخ شفاهی

هفته تاریخ شفاهی: فلسفه نامگذاری و بانیان آن
مصاحبه اختصاصی هنرمعماری آنلاین با مهندس علیرضا قهاری به بهانه‌ی هفته‌ی تاریخ شفاهی

آقای مهندس کمی در مورد تاریخ شفاهی برایمان توضیح دهید.

تاریخ شفاهی یکی از متد‌های حوزه تاریخ و مردم شناسی است که از متد‌های مختلفی برای تاریخ و مردم‌شناسی به کار می رود. تاریخ شفاهی یکی از متد‌هاییست که سابقه طولانی ندارد، شاید به بعد از جنگ جهانی دوم برگردد که از آن دانش جدید پدید می آید چرا که ضبط صوت اختراع شد و توانستیم صدای افراد را ضبط کنیم. یکی از اصول اساسی تاریخ شفاهی این است که گوینده زنده باشد یعنی نقل قول از او نشود و یک روایت و یا تاریخ مکتوب نیست که بخواهند از قول دیگران یا از روی حدسیات آنها شکل گیرد. این‌ موضوعاتی که گفته شد اصولی از تاریخ شفاهی بود و هدف از آن این است که اتفاقاتی که در یک دورانی افتاده و ناظرانی که برای آن اتفاق وجود داشتند و به چشم خود دیدند، می توانند داستان را نقل کنند، یعنی آن چیزی را که دیده اند بتوانند بیان کنند. در تاریخ شفاهی گوینده باید خود در رویداد حضور داشته باشد و اتفاقاتی را خود در آن لحظه ها دیده است، بیان کند و از کسی نقل نکند.

شما به عنوان هیئت موسس موسسه تاریخ شفاهی معماری و شهرسازی در مورد تاسیس این موسسه و اقدامات آن برایمان توضیح دهید؟ هیئت موسسان چه کسانی هستند؟
اساس و بینش این موسسه به فعالیت‌های انجمن مفاخر معماری ایران برمی¬گردد که حدود ۲۰ سال پیش فعالیت های خود را آغاز کرد. سپس برای کار‌های تخصصی تر و برای اینکه بتواند بهتر موضوعات و پژوهش ها را اداره کند چندین موسسه زیر نظر انجمن مفاخر تاسیس شد که هر کدام فعالیت های مختص خود را دارند و هر کدام از این موسسات شخصیت حقوقی و ثبتی مجزایی را دارا هستند و فعالیتشان را در یک حوزه‌ ای از معماری و شهرسازی دنبال می کنند؛ مانندموسسه باغ ایرانی، منظر پایدار، مطالعات تهران که این موسسات هر کدام موضوعات جدا، با هئیت مدیره های متخصص در آن حوزه را دنبال می کنند. موسسه تاریخ شفاهی سال ۱۳۹۰ تاسیس شد و هدف از تاسیس آن ضبط تاریخ شفاهی معماری و شهرسازی ایران بود. از اعضای هیئت مدیره می توان به سیروس باور، شهلا اعزازی، گیتی اعتماد، بهروز پاکدامن، شروین میرشاه زاده، علیرضا قهاری، ابوالفتح سپانلو، انوشه منصوری، نسیم ایرانشهر و امیر جوانبخت اشاره کرد.

بیشتر بخوانید، بیشتر آگاه باشید!  مراسم رونمایی از کتاب « پل‌ها و سازه‌های آبی ایران جلد اول: استان خوزستان »

هدف از تشکیل این موسسه چه بود؟ تا به امروز چه خروجی داشته است؟
از اولین و اصلی ترین اهداف ما ضبط رویداد‌ها بوده است. ضبط رویداد‌هایی که از فراموشی آنها جلوگیری شود و یا اینکه اگر بعدها نقل قولی انجام شد، تحریف نشود و اگر نقل قولی قرار است انجام شود، صورت گیرد. خود گوینده در این رویداد یک ناظر است. ما در این ۷ سال تقریبا نزدیک به۲۴ پروژه را در دست گرفتیم که کار سختی بود. به عنوان مثال تاریخ شفاهی دکتر میرفندرسکی یک سال طول کشید و با ۲۰۰ نفر مصاحبه شد، از اساتید، همکاران و شاگردان ایشان و کسانی که در زمان حیات وی حضور داشتند، مصاحبه انجام شد و درنهایت آرشیوی از این گفتگوها در موسسه گردآوری شد. تاریخ شفاهی، شخص محور، پروژه محور و یا رویداد محور است. مثلاً در تاریخ شفاهی دانشگاه یزد درست است که اشخاص این تاریخ را رقم زدند، ولی موضوع حول محور دانشگاه یزد است. بنابرین از این ۲۴ پروژه‌ای که به آن اشاره شد بعضاً تمام شدند، مانند پروژه محله منیریه، پروژه ی کاخ گلستان و … و بعضی از این پروژه ها هم در دست اجرا یا رو به اتمام هستند. تیم‌های مختلفی روی هر کدام از این پروژه ها در حال کار کردن هستند.

بیشتر بخوانید، بیشتر آگاه باشید!  تاریخ شفاهی دانشگاه یزد

امسال برای اولین بار هفته‌ای به نام هفته تاریخ شفاهی نام‌گذاری می شود، چه شد که تصمیم گرفتید چنین هفته‌ای را نام‌گذاری کنید؟
تاریخ شفاهی از جمله دانش‌های جدیدیست که خیلی مظلوم واقع شده است و هنوز جامعه ایرانی با این دانش جدید آشنا نیست. البته ما همیشه نسل به نسل از گذشتگان روایت کرده و می‌کنیم و این‌ روایت ها در حافظه‌ها و سینه‌ها ماندگار می شود. بنابراین این دانش، دانش جدیدی است، چنانکه در دانشگاه های ما هنوز کلاس یا گروهی به اسم تاریخ شفاهی ایجاد نشده، در حالیکه در سایر کشورهای پیشرفته، مبحث تاریخ شفاهی جزو دروس دانشگاهی به حساب می¬آید و تدریس می¬شود و این موضوع باعث همگرایی بین ملت‌ها می شود. تاریخ شفاهی بعد از جنگ جهانی دوم حدود ۷۰-۶۰ سال است که به تدریج در سایر کشور‌ها در حال تکمیل است و در بعضی کشور‌ها به رسمیت شمرده می شود، ولی در ایران هنوز راه پیدا نکرده است. ما در این حوزه از متخصصین کمی برخوردار هستیم. در دنیا هر رویدادی روز خودش را دارد و ما در ایران از این قضیه مستثنی نیستیم، رویداد‌های مختلف همچون روز زاینده‌رود یا روز دماوند، هر کدام روزی برای خودشان دارند که این موضوع باعث می شود توجه مردم به رویداد در یک روز بخصوصی جلب شود. ما باید مردم را با دانش تاریخ شفاهی آشنا کنیم تا تاریخ را از زبان حاضرین بدون هیچگونه تحریفی بازگو کنند و به نسل‌های آینده منتقل کنیم. از امسال هر ساله از ۲۶ مهر تا ۳ آبان ماه هفته تاریخ شفاهی را گرامی می داریم و هرساله برای آن هفته برنامه های ویژه ای را تدارک خواهیم دید.

بیشتر بخوانید، بیشتر آگاه باشید!  گزارش نشست: ضرورت تحول در آموزش معماری کشور | هنرمعماری آنلاین
۱۳۹۷-۸-۱ ۰۲:۴۶:۲۴ +۰۳:۳۰ ۱ آبان ۱۳۹۷|رویدادهای معماری ایران, گفتگو دسته بندی ها|برچسب ها: , |