پایگاه خبری هنرمعماری آنلاین زین بعد بر روی آدرس زیر به روز رسانی خواهد شد.

طراحی سالن‌های نمایش: نور پردازی

نورپردازی

در ساختمانی که به منظور برپایی تئاتر و نمایش احداث می‌شود، چه از داخل و چه از خارج باید به جذابیت و چشمگیر بودن آن توجه کافی مبذول شود. نمای بیرونی تئاتر باید حامل این پیغام باشد که «در این مکان اتفاق ویژه‌ای در حال رخ دادن است». با توجه به تئاترهای سنّتی و چادرهای نمایش که سراسر نورانی و پر از شور و هیجان بودند و با یک نظر دیده می‌شدند و می‌شد هیاهوی آنان را شنید و یا صحنه‌ی رسیدن مهمان‌ها، گفتگوی هیجان‌انگیز آنها پیش از نمایش و هجوم آوردنشان برای جا گرفتن را تصور کرد. یک تئاتر مکانی برای پاسخگویی به این انتظارات است. بنا بر این طراحی نورپردازی آن باید تمامی این صحنه‌ها را تداعی کند.

لابی اوّلین مکانی است که مستقیماً متفاوت بودن تجربه‌ی تئاتر از اتفاقات روزمره‌ی دنیای بیرون را بیان می‌کند. از نظر تاریخی نیز تئاترها محیط‌های قدرتمند و خیال‌انگیزتری نسبت به سایر ساختمان‌ها بوده‌اند. چون آن‌ها روح زندگی را در خود جای می‌دهند و نورپردازی ابزاری برای رسیدن به این هدف است. در طراحی تک‌تک فضاها از خیابان به سالن نمایش طراح باید به نیازهای بصری و مطابقت آن‌ها پاسخ گوید؛ با توجه به اینکه مدتی طول می‌کشد تا سیستم بینایی انسان پس از وارد شدن از فضایی با شدت نور زیاد به فضایی کم‌نور، خود را تطبیق دهد، پیدا کردن صندلی برای فردی که در یک بعد از ظهر آفتابی وارد سالن تاریکِ  تئاتر شده، دشوار است ــ پس سالن ورودی و لابیْ ابزارهایی هستند که زمان لازم برای تطابق چشم را در اختیار تماشاچیان قرار می‌دهند.

در تئاترهایی که چند سالن نمایش دارند و همگی از یک لابی مرکزی منشعب می‌شوند، راهیابی و سیرکولاسیون صحیح چالشی تلقّی می‌شود که تنها از طریق نورپردازی و توانایی آن در تفکیک فضایی به عنوان ابزاری قدرتمند امکان‌پذیر است. نکته‌ی دیگری که باید در نورپردازی سالن نمایش مورد توجّه قرار بگیرد، این است که سالن نمایش برای رعایت استانداردها از نظر ابعاد و تهویه و سیرکولاسیون عظیم‌تر و بزرگ­تر از آن است که انسان به آن احتیاج دارد. بنابراین در حالت کلی این نورپردازی است که به فضا صمیمیت بخشیده و مقیاس و سبک معماری فضا را به نمایش می­گذارد.

مطابق استانداردها برای داشتن دید کامل روشنایی بین ۵ تا ۱۵ فوت کندل برای سیرکولاسیون و برای فضایی که نیاز به مطالعه وجود دارد ۱۰ تا ۳۰ فوت کندل است. با استفاده از شمع‌های ساده می‌توان در قسمت‌های پیش‌آمده بالکن‌ها و یا سقف‌های حصیری آمفی‌تئاترْ فضای مطلوبی را طراحی کرد. در مورد نورپردازی صحنه نیز می‌توان به صورت آزادانه از انواع نورهای سه‌بعدی و انواع رنگ‌های متناسب با نوع برنامه استفاده کرد، تا انرژی و حسّ مورد نیاز نمایش فراهم شود. بنابراین طراح بیشتر از تعداد نورها و عوامل جانبی، باید به سلسله مراتب دید و اینکه چه مقیاسی مورد نیاز است و یا اینکه چه چیز باید نزدیکتر دیده شود و یا چه چیز دورتر توجه کند. علاوه بر این ویژگی‌ها، نورپردازی در ایمن بودن فضا و عبور و مرورْ نقش به‌سزایی دارد. مثلاً وقتی پلّه‌ها فرش شوند، دید اندک باعث به وجود آمدن خطر آسیب‌دیدگی می‌شود؛ امّا می‌توان با چراغ‌های پولکی نصب شده در کف پلّه‌ها، این خطر را کاهش داد.

انتخاب منابع نور

انتخاب منابع نور همیشه دشوار بوده و امروزه با وجود کُدهای استاندارد و ایمنی حتّا دشوارتر هم شده است. لامپ‌های فلورسنت از هر نوع و شکل که باشند و لامپ‌های هالوژن بسیار مفید و قطعاً برای فضاهای پشتی مناسب هستند. عموماً استفاده از لامپ‌های پرفشار سدیم به عنوان منبع نور مناسب است و لامپ‌های التهابی در پایین‌ترین درجه‌ی اهمیت قرار دارند.

تعمیر و نگهداری

طراحی سالن‌های نمایش که سقف مرتفع و پیچیده و کف‌های مطبّق و صندلی‌های ثابت دارند، بدون در نظر گرفتن مسیرهای مسطح برای قرار گرفتن بالابر، دسترسی به چراغ‌های نصب شده و تجهیزات معلق از سقف، غیرممکن است. بالابرها فقط در کف مسطّح اتاق‌ها و اتاق‌های چند‌طبقه مورد استفاده قرار می‌گیرند. از طرفی منابع نور التهابی نیز از سایر لامپ‌ها عمر کمتری دارند و باید به جای آن از لامپ‌هایی با طول عمر بیشتر برای جلوگیری از تعمیرات بعدی که بسیار دشوار و پر هزینه‌اند، استفاده نمود.

سخن آخر

خلاقیت و ابتکارات تئاتری را به هنرمندان تئاتر بسپارید و فراموش نکنید که معماری ظرف نمایش است نه خود نمایش. تاریخ معماری مدرن پر از نمونه‌های مختلفی از طرح‌ها و نقشه‌های تئاترهای به اصطلاح ایده‌آل است که هرگز ساخته نشده‌اند؛ طرح‌های بدیع و پیچیده‌ای که توسط معماران ابداع می‌شوند، امّا هرگز برای هنرمندان تئاتر خوش‌آیند و ملموس نیستند و آن‌ها را مجبور به عمل کردن در چارچوب این فضای ناخوش‌آیند می‌کنند. تئاترهای این چنینی تک‌بعدی بوده و تنها از یک جهت قابل ملاحظه‌اند ــ یا از لحاظ تصویر و نمایش صحنه و یا از لحاظ تکنولوژی و یا هندسه‌ی انتزاعی؛ آن‌ها یک اصل مهم را فراموش کرده‌اند و آن این است که باید در فضایی صادقانه، بازیگر و تماشاچی را به صورت همزمان تحت تأثیر قرار داده و منبع الهام آن‌ها باشند، نه اینکه در چهارچوب خاصی محدودشان کنند. یک تئاتر موفّق فارغ از فرم و شکل و کانسپت طراحی، به طریقی لایه‌بندی و عملکردی می‌شود که مصرف‌کننده از بودن در آن فضا، بدون اینکه متوجه اصول معماری باشد، لذّت ببرد.

⇓برای دیدن تصاویر بر روی دکمه زیر کلیک کنید⇓

Invalid Displayed Gallery

۱۳۹۶/۱۰/۱۱ ،۱۰:۲۸:۰۶ +۰۰:۰۰۱۷ تیر ۱۳۹۶|دسته‌ها: آموزش|برچسب‌ها: , , , , |