صندلی توپی اثری از ارو آرنیو | علی رضا صالح راستین

صنـدلی توپـی

اِرو آرنیـو طرّاح مشهور فندلاندی، یکی از طرّاحان صاحب سبک در دوران معاصر، همواره به عنوان پدید آورنده‌ی مبلمان عجیب و غریب و غیرِ عادّی از جنس فایبرگلاس و پلاستیک شناخته می‌شود؛ امّا بی‌شک اثرِ ماندگار و در حقیـقت معروفترین اثر او «صندلی توپی» است.

صندلی توپی، با وجود اینکه با استفاده از یکی از ساده‌تـرین اشـکال هندسی ساخته شده، از لحاظ فرم بی‌نظیر است است: این صندلی یک کُره‌ی توخالی است که بخشی از آن بریده شده و قسمتی از آن به زمین متّصل شده است. علاوه بر این، صندلی توپی نسبت به سایر صندلی‌ها کاملاً متفاوت است: کاربر روی آن نمی‌نشیند بلکه داخل آن قرار می‌گیرد، تا ضمن استراحت در محیـطی فوق‌العـادّه دنـج و راحت، از سر و صداهای اطراف نیز در امان باشد. آرنیو می‌گوید: «استفاده از صندلی توپی یک تجربه‌ی استثنایی است؛ صداهای مزاحم تا حدودی دفع شده‌اند و شما در محیطی دنج و امن قرار گرفته‌اید.»

آرنیو صندلی توپی را با ایده‌ی اوّلیه‌ی ایجاد «اتاقی در اتاقِ دیگر» برای استفاده شخصی در منزل جدیدش در شهر هلسینکی طرّاحی نمود و ساخت. او و همسرش خانه‌ی جدیدی خریده بودند، امّا صندلی مناسبی برای آن منزل در اختیار نداشتند؛ بنابراین آرنیو تصمیم به ساخت یک صنـدلی کاملاً جدید گرفت و نتیجه بسیار عالی بود: صندلی توپی، یکی از جالبترین صندلی‌های تاریخ مبلمان در زمان معاصر، متولّد شد.

مدل اوّلیه‌ی صندلی با استفاده از تخته‌چندلا در سال ۱۹۶۲ ساخته شد و سپس فایبرگلاس با اُلگـوبرداری از تکنیکی که جهت ساخت بال‌های هوپیماهای گلایدر به کار برده می‌شود، مورد استفاده قرار گرفت. در بخش داخلی صندلی، کوسن‌هایی از جنس پلی‌اورتان (Polyurethane) با پوششی از چرم یا پارچه جای گرفت و در ادامه پایه‌ای محکم از فایبرگلاس به زیر صندلی متّصل شد تا از سقوط آن جلوگیری کند. چرخش صندلی بر روی محورِ پایه، گردش به هر طرف را میسّر می‌سازد تا افراد به طور کلّی از دنیای خارج صندلی جدا نباشند.

آرنیـو یک تلفن قرمزرنگ را نیز درون صندلی قرار داد تا بر کاربرد صندلی به عنوان محیطی آرام و راحت برای انجام مکالمات تلفنی نیز اشاره کند. حتّی کمپانی Telenor نروژ، تولیدکننده‌ی معتبر تلفن، نیز از چند صندلی توپی در نمایشگاه خود استفاده کرد. امروزه تلفن آرنیو جای خود را به دستگاه‌های پخش‌کننده‌ی موسیقی (آی پاد) یا سایر تجهیزات الکترونیکی داده است.

خانه‌ها و فضاهای داخلی دهه‌ی شصت در حال تغییر بودند و لوازم قدیمی و سنّـتی جای خود را به اشیاء مدرن می‌دادند. شکل منحصر به فرد و متمایز صندلی توپی باعث شد مردم از آن به عنوان صندلی مُدِ روز در خانه‌های خود استفاده کنند و این صندلی به‌سرعت مورد استقبال قرار گرفت و در حجم بالا توسط شرکت Asko تولید شد. از طرفی فُرمِ آینده‌نگرانه‌ی صندلی جای آن را در فیلم‌های علمی‌‌ ـ تخیّلی باز کرد، چنانکه در زمان حاضر نیز در بسیاری از فیلم‌ها و حتّـی در برخی ویدیوهای موسیقی نیز از این صندلی استفاده می‌شود.

در سال ۱۹۶۶ صندلی توپی در نمایشگاه بین‌المللی مبلمان شهر کُلـن در معرض نمایش قرار گرفت و صندلی توپی اوج جذّابیت نمایشگاه بود که مورد استقبال شدیدِ بازدیدکنندگان واقع شد و این استقبال برای آرنیو یک پیشرفت بین‌المللی به‌شمار می‌رفت و انگیزه‌ی مناسبی برای سایر طرّاحی‌های عجیب، او با استفاده از فایبرگلاس و پلاستیک قرار گرفت.

با بهره‌گیری از ایده‌ی ساخت صندلی توپی، صندلی دیگری به نام «صندلی حُبـابی» (Bubble Chair) ساخته شد. صندلی حبابی در اصل یک کُره‌ی توخالیِ آکوستیک بود که به‌جای فایبرگلاس از رزینِ اکریلیکِ شفّاف در آن استفاده شده تا نور نیز به داخل فضای بسته آن نفوذ کند: صندلی توپی به عنوان مکان مناسبی برای مطالعه نیز به‌کار برده می‌شود. بعدها آرنیو صندلی حُبابی شفّاف را از سقف آویزان کرد تا همانند قطره‌ای در حال فروریختن، زینت‌بخش فضاهای داخلی گردد.

اوّلین صندلی توپی دست‌ساز همچنان در خانه‌ی آرنیو موجود است؛ همان مُدلی که نخستین بار توجّه دو مدیر جوان شرکت Asko را که برای ملاقات با آرنیو و تحویل گرفتن چند پروژه‌ی طرّاحی به خانه او رفته بودند، جلب نموده بود. آن‌ها در نگاه اوّل شیفته‌ی طرح شگفت‌انگیز صندلی شدند و برای تولید آن با آرنیو قراردادِ همکاری امضا نمودند.

در حال حاضر صندلی توپی آرنیو همچنان در کشور خودش فندلاند و با مشارکت اختصاصی کمپانی آلمانی   Adelta با قیمتی در حدود ۶۷۰۰ دلار عرضه می‌شود.

بیشتر بخوانید، بیشتر آگاه باشید!  مجموعه‌ی مبلمان طراحی شده توسط آلتو (۱)
۱۳۹۶-۱۰-۱۱ ۱۰:۲۸:۲۳ +۰۳:۳۰ ۲۵ خرداد ۱۳۹۶|طراحی صنعتی دسته بندی ها|برچسب ها: , , , , , , |