اختصاصی وبسایت هنرمعماری آنلاین


بالآخره انتظارها به سر رسید و منتخبین مرحله‌ی نخست مسابقه‌ی ملی طراحی یادمان و محوطه میدان اصلی شهر اراک (میدان شهدا) اعلام شدند. ابتدا به ساکن باید از مسئولین برگزاری این رویداد بابت اقدام روشنفکرانه و رو به جلوی ایشان تقدیر نمود. به هر حال همه‌ی ما می‌دانیم اقناع مدیران دولتی و سیستمی برای برگزاری یک مسابقه‌ی معماری چقدر سخت است... گاهاً سخت‌تر از همه‌ی بخش‌های آن!

در این مسابقه شاهد تأخیر و تعویق‌های متعددی در مقاطع مختلفی بودیم که تنها دو نمونه از آنها تمدید آخرین مهلت ارسال آثار از ۳۰ خرداد به ۱۵ تیر ۱۳۹۵ و تأخیر در اعلام نتایج مرحله‌ی نخست از ۲۴ تیر به ۲۱ مرداد بود. تمدید مهلت ارسال آثار با روح مدرن و رو به پیشرفت ما ناسازگار است و ما باید بدانیم موفقیت از لحظه‌ای آغاز می‌شود که این تعارفات و بخشش‌های غیرحرفه‌ای را کنار بگذاریم. اگر هدف از مسابقه تربیت نسلی نو و حرفه‌ای است، این تمدیدها حتی اگر به خواسته‌ی شرکت‌کنندگان باشد نشان از غیرحرفه‌ای بودن ما، و تمایل برگزارکننده به جذب آثار بیشتری دارد. تأخیر در اعلام نتایج به حدی بود که امروز به جای اعلام برندگان نهایی مسابقه، شاهد اعلام منتخبین مرحله‌ی اول بودیم.

به جز موضوعات بالا که دیگر برای ما عادی شده است(!) مرور نکات زیر موجب ارتقای آگاهی همه‌ی ما در حوزه‌ی مسابقات معماری خواهد گردید:

  1. در فراخوان اولیه عنوان شده است که: «دبیرخانه فراخوان مبلغ ۲۰ میلیون ریال به عنوان کمک هزینه ساخت ماکت به هریک از صاحبان ۵ طرح برگزیده مرحله اول داوری پس از تحویل ماکت با اجرای مطلوب به دبیرخانه پرداخت می‌نماید.» چه کسی مسئول تشخیص این مهم در دبیرخانه است؟ وانگهی پرداخت وجه پس از تحویل ماکت آیا حقیقتاً منطقی و حرفه‌ای است؟
  2. با هزینه‌ی مذکور، پنج طرح منتخب باید ماکت بسازند. فراموش نکنیم ماکت خواسته شده باید به مقیاس ۱:۱۰۰ برای مهم‌ترین میدان شهر اراک ساخته شود. آیا این منطقی است؟ یعنی این رقم با خواسته مطابقت دارد؟ ماکت مهمترین میدان اصلی شهر اراک در مقیاس ۱:۱۰۰ با دو میلیون تومان؟
  3. در اعلام نتایج منتخبین مرحله‌ی نخست، اشاره‌ای به حق اعتراض دیگر شرکت کنندگان نشده است. در واقع در این رویداد اصلاً برای این خواسته‌ی به حق ایشان فضایی دیده نشده است. تنها با مراجعه به فراخوان اولیه هست که می‌خوانیم: «حداکثر زمان اعتراض به نتایج فراخوان یک هفته پس از اعلام نهایی نتایج در مرحله دوم داوری خواهد بود.» یعنی در این مرحله کل شرکت کنندگان حق اعتراض ندارند و تنها از بین ۵ طرح منتخب است که اگر کسی حق اعتراض داشته باشد، می­تواند آنرا مطرح کند. آیا این منطقی است؟ یعنی ممکن است از بین ۵ منتخب که سه عدد از آنها اول تا سوم می­‌شوند و رتبه‌­های چهارم و پنجم نیز لوح دریافت می‌­کنند، باز هم کسی معترض باشد؟ اگر منظور از این بند اعطای حق اعتراض به همه‌­ی شرکت‌­کنندگان باشد که کار بدتر شده است. اعتراض در این وقفه‌­ی زمانی دیگر چه فایده‌­ای دارد؟ اصلا هدف از آن چیست؟ آیا برگزارکننده در این مرحله آمادگی دارد که بر فرض وارد بودن یک اعتراض، کار را به قبل از ساخت ماکت و مرحله‌ی دوم داوری برگرداند؟ انصافاً این حق و عدالت است یا تنها چیزی نوشته شده است تا کار بگذرد؟
  4. در اعلام نتایج منتخبین اشاره‌ای به اعلام نتایج نهایی نشده است. در اینجا هم تنها با مراجعه به فراخوان اولیه است که متوجه می‌شویم اعلام نتایج نهایی ۲۰ روز پس از اعلام نتایج مرحله اولیه خواهد بود.یعنی چیزی در حدود اوایل شهریور ماه. آیا این بیانیه حرفه‌ای است؟
  5. در فراخوان اولیه حداقل در دو بند اشاره به اعلام نتایج از طریق وبسایت رسمی مسابقه شده است اما چیزی که در عمل شاهد آن هستیم اعلام نتایج از طریق یک کانال تلگرامی منتسب به دبیرخانه مسابقه هستیم که با توجه به مصوبات اخیر دولتی در خصوص عدم اعتنای محافل دولتی و تبادل اطلاعات از طریق شبکه‌های اجتماعی این اقدام برگزارکننده غیر حرفه ای به نظر می رسد. ضمن اینکه این حرکت باعث ایجاد تشویش در بین شرکت‌کنندگان و رقابت منفی در بین رسانه‌ها برای اعلام نتایج شد. چیزی که واقعاً شاهد آن بودیم و ساعاتی قبل از اعلام نتایج با درج اخبار مثلاً اطلاع رسانی توسط ادمین در کانال تلگرام مربوط به رویداد، بعضی رسانه‌ها به وسودای جذب مخاطب بیشتر اقدام به شیطنت کردند و بازی با کلمات نمودند.
  6. در اعلام منتخبین مرحله اول مسابقه تأکید شده است که به دلیل رعایت مسائل امنیتی از افشای نام این منتخبین و همچنین نمایش اثار طراحان منتخب خودداری شده است. این موضوع چندان منطقی نیست. زیرا هم اکنون دیگر شرکت‌کنندگان منتظر رویت آثار برنده هستند. این تصمیم با روح ارتقا دهنده و آموزش دهنده‌ی مسابقات معماری در تعارض است.
  7. قسمت طنز ماجرا اینجاست که آثار برندگان و نام آنها به محض اعلام به ایشان توسط دبیرخانه در همان شبکه‌های مجازی که زیردست برگزار کننده بودند و توسط همان وب‌سایت‌هایی که شیطنت می‌کردند معرفی می‌شوند و دست به دست می‌چرخند. آثار بازنده هم همینطور. اقدام برگزار کننده تنها به تشویش فضای مسابقه منجر خواهد شد به نحوی که اکنون فضای پر از پرسش برای دیگر شرکت‌کنندگان به وجود آمده است. عدم افشای نام شرکت کننده شاید صحیح باشد اما عدم افشای آثار چیز دیگری است. چرا اثار بدون ذکر نام آنها معرفی نمی‌شوند؟ مگر قرار است با اعلام و نمایش اثار برتر نام آنها برای داوران فاش شود. این را می‌شود به راحتی با یک هماهنگی با منتخبین رفع نمود تا از افشای نام خود امتناع ورزند.وانگهی بین این رفتار و تصمیمات بعدی برگزارکننده و داوران که در بندهای پیش رو می‌آید تناقض وجود دارد.
  8. در فراخوان اولیه نکات ضد و نقیض دیگری هم دیده می‌شود. مثلاً در جایی به آزاد بودن تعداد آثار ارسالی از طرف شرکت کنندگان اشاره شده است اما در همین فراخوان بلافاصله در بند بعدی به شدت تأکید شده است که در صورتی که طرح های برنده از یک نفر باشند ، تنها بابت یک طرح پول جایزه پرداخت می گردد. دقت بفرمائید: محدودیتی در ارائه و ارسال تعداد آثار برای شرکت کنندگان وجود ندارد./ چنانچه بیش از یک اثر از هر شرکت کننده ای به عنوان ۵ طرح اول پذیرفته شود جایزه فقط به یک طرح تعلق می یابد و به طرح دیگر همان طراح هیچ گونه جایزه ای تعلق نمی گیرد.
  9. در همین فراخوان و در یکی از بندها با استناد به قانون مولفان و مصنفان کلیه حقوق مادی و معنوی آثار به سازمان زیباسازی شهرداری اراک تعلق گرفته است و تأکید شده است که این آثار حق ارائه در هیچ مسابقه و فراخوان دیگر ایرانی را ندارند. آیا این قانونی است؟
  10. تناقض در فراخوان اولیه در جایی که به موضوع مهم اجرای طرح برگزیده می‌رسد نیز وجود دارد. در جایی تأکید شده است که اولویت اجرای طرح برگزیده با هنرمند طراح اثر بوده و در صورت تشخیص کارفرما به مجری ذیصلاح اعطا می‌گردد و در صورت توافق با هنرمند نظارت کار به او واگذار می‌گردد اما در همین فراخوان نوشته شده است که کارفرما تمام تلاش خود را در جهت اجرایی شدن یکی از طرح‌های منتخب هیأت داوران می‌نماید.خصوصاً طرحی که بر اجرایی بودن آن در بیانیه‌ی داوری تأکید شده باشد. منطقاً بین این دو عبارت در فراخوان تناقض وجود دارند.
  11. اصل بیانیه‌ی صادر شده از طرف هیئت داوران و برگزارکننده و نهادهای مدعی نظارت بر مسابقات نیز دارای نکات مبهمی است. اولاً مطرح شده بود که داوری این رویداد در روز پنجشنبه مورخ ۱۹ مرداد ۹۶ برگزار خواهد شد. به صورت منطقی اعلام برندگان به شنبه مورخ ۲۱ مرداد می‌گردد. بیانیه نهایی داوران در تاریخ ۲۱ مرداد در سربرگ با خودکار ثبت شده است. همین برگه‌ها به امضای اصیل داوران و برگزار کننده نیز رسیده است. در خوشبینانه‌ترین حالت باید به این فکر کنیم که داوران پس از داوری در روز ۱۹ مرداد بیانیه را به صورت دستی مرقوم فرموده و تحویل برگزار کننده داده‌اند و برگزار کننده نیز در روز ۲۱ مرداد متن را تایپ شده به خدمت داوران برده و امضای آنان را که هر کدام از یک شهر این کشور هستند گرفته است. یا بیانیه روز ۱۹ مرداد نگارش و تایپ شده و به امضای داوران رسیده و در روز ۲۱ مرداد شماره شده است. باز هم این روال حرفه‌ای نیست. شاید داوری روز ۲۱ مرداد انجام شده است و در همین جلسه نیز متن تایپ و به امضای داوران رسیده و شماره نیز شده است و البته اعلام منتخبین نیز شده است.
  12. کلیه اسناد منتشر شده از طرف برگزار کننده به تاریخ ۲۱ مرداد هستند. این اسناد شامل بیانیه نهایی هیئت داوران و صورتجلسه شماره ۲ مرحله اول بررسی آثار می‌باشد. در صورت جلسه شماره ۲ که منطقاً باید صورتجلسه شماره اول باشد از بین کلیه شرکت کنندگان ۱۵ طرح نهایی اعلام شدند. در بیانیه نهایی عنوان شده است که پنج طرح منتخب کدام آثار هستند. در همین بیانیه عنوان شده است که مدیر مسابقه آثار را بر اساس مدارک و مشخصات ذکر شده در برنامه مسابقه مطابقت داده و پس از این فیلتر اولیه آثار به سمع و نظر داوران رسیده است. تا به اینجا شاهد بی نظمی‌هایی در ترتیب شمارش برگها و اظهارات مطرح در آنها هستیم. منطقاً صورتجلسه شماره ۲ می‌بایست صورتجلسه شماره یک باشد و در همین جا به اقدام مدیر مسابقه اشاره شده باشد و تعداد آثار حذف شده نیز عنوان گردد و سپس در ادامه ابراز شود که ۱۵ طرح نهایی کدام هستند اما این اتفاق نیفتاده است.
  13. با فرض خیالی بودن تمام تناقضات بالا می‌رسیم به اصل داوری مسابقه. همانگونه که در بیانیه عنوان شده است ۳۴۱ طرح از ۲۸ استان به این مسابقه ارسال شده است. آمار بسیار خوبی است! دقت کنید که این مسابقه برای طراحی یک ویلا یا خانه نبوده است بلکه طراحی یادمان و محوطه میدان اصلی شهر اراک بوده است. پس احتمالاً در طرح ها نکات و جزئیات فراوانی مطرح بوده است. همانگونه که خود برگزار کننده در فراخوان اعلام نموده بود و خواهان جزئیات بصری بود. و این طرح­ها پر بودند از مسائل معماری تا شهری و شهرسازی. اما همانگونه که پیداست تیم داوری در انتخاب­ها چندان به دردسر نیافتاده است زیرا خیلی راحت از ۳۴۱ طرح به ۱۵ طرح و در نهایت به پنج طرح رسیده است. ما نمیدونیم آیا داوری در روزهای نوزدهم و بیستم و بیست و یکم مرداد بوده است یا نه همه آثار در نوزدهم داوری شده است و شاید هم در بیست و یکم؟ آنگونه که ذکر شده ۱۹ مرداد داوری انجام شده است. اما آیا در یک روز آخر هفته می­توان ۳۴۱ طرح با این دقت و وسعت را قضاوت کرد؟ به هر حال به نظر می رسند داوری این مسابقه خیلی سریع بوده است. مگر اینکه تعداد اثار رسیده به دست داوران پس از فیلتر اولیه خیلی اندک شده باشند.
  14. در بیانیه نهایی عنوان شده است که ۵ طرح منتخب می­بایست توسط داوران مورد بازنگری قرار گرفته و اصلاح شوند و پس از بررسی مجدد و تأیید هیات داوران نسبت به ساخت ماکت آنها اقدام گردد تا سپس تصمیم نهایی در مرحله دوم مسابقه اعلام شود. این یعنی یک مرحله داوری به داوری مسابقه اضافه شده است و مسابقه از دو مرحله ای به سه مرحله ای رسیده است که خود فی‌نفسه خطا است. ضمن اینکه اگر طرحی حتی پس از بازنگری و اصلاح داوران مورد تأیید قرار نگرفت تکلیف چیست؟ آیا از ۱۵ طرح برتر یک طرح به جمع این ۵ طرح اضافه می­گردد؟ با چه مکانیسم و ترتیبی؟ یا نه مسابقه با چهار یا سه طرح ادامه پیدا می­کند؟
  15. جالب آنکه در بیانیه نهایی هیئت داوران که باید علل چرایی انتخاب آثار برتر برای دیگر شرکت‌کنندگان باز و شفاف شود نادیده گرفته می‌شود و در عوض نقصان دیگر طرح‌ها عنوان می‌شود. اگر این آثار نواقص مطرحی را داشته­اند چرا موفق شدند و اگر این آثار منتخب هستند علت انتخاب آنها چیست؟ شفاف نیست که نواقص مطرح شده، معایب عمومی همه­ی آثار هستند؟ بارها گفتیم و تأکید کرده­ایم که بیانیه­‌ی هیأت داوران با صورتجلسه هیأت داوران که در آن تنها به اعلام کدها و یا اسامی برندگان اکتفا می­گردد تفاوت دارد در بیانیه هیئت داوران باید به صورت شفاف عنوان شود کدام آثار، منتخب و به چه دلیل انتخاب شده­اند؟ با کدام معیارها تطابق دارند؟ چه نمره ای از داوران گرفته‌اند و چه داشتند که دیگر آثار نداشتند؟ این گونه است که بیانیه‌ی داوران به سندی مستدل و منطقی و علمی تبدیل می‌گردد. من به عنوان یک شرکت کننده باید بدانم که طرح برنده چگونه با معیارها و موضوع مسابقه خود را تطبیق داده است و داوران چگونه این تصویر را دیدند و به او رأی داده‌­اند اما طرح من حائز هیچ کدام از این شرایط نبوده است.
در همین ارتباط بخوانید!  سرنوشت مبهم مسابقه‌ی ملی میدان اصلی شهر اراک(میدان شهدا)

 


این وبسایت آمادگی آنرا دارد که پاسخ برگزارکننده و مسئولین این مسابقه به شبهات مطرح شده را در همین وب انعکاس دهد.