نورپردازی     

وجود کاربری ۲۴ساعته، چندگانگی فعالیت‌ها و پیچیدگی فضاهایی که ممکن است همزمان چندین نقش را داشته باشند در طراحی هتل‌ها تمهیداتی را می‌طلبد که یکی از مهمترین آن‌ها نورپردازی است. در تلاقی معماری و طراحی داخلی، نورپردازی جایگاه ویژه‌ای دارد و گستره‌ی وسیعی از نیازها را پوشش می‌دهد. این نور است که به مهمانان خوشامد می‌گوید و به آن‌ها احساس آرامش می‌دهد. نور گاهی نمودار تصاویر است، گاه مشخص‌کننده‌ی موقعیت‌ها است، و گاهی هم حریم‌ها را از هم تفکیک می‌کند و اختلاف کاربری‌ها را مشخص می‌سازد. ضمن آنکه نور به مهمانان کمک می‌کند تا در فضایی ناشناخته سیر کنند و به کشف و شهود بپردازند. هر بخش از فضای یک مهمانخانه یا هتل، ویژگی منحصربه‌فردی دارد که با توجه به آن باید نورپردازی خاصی صورت گیرد تا معرف آن مشخصه باشد. در ادامه به تعریف این بخش‌ها و چگونگی طراحی آن‌ها با نور می‌پردازیم.

هال ورودی: هال ورودی جایی است که مهمان‌ها در آن ثبت هویت می‌شوند و در عین حال در همان‌جا هتل هم برای آنان ثبت هویت می‌شود! تصوری که شخص از بیرون ساختمان نسبت به آن به دست آورده است، در بدو گذر از درهای ورودی در این نقطه تقویت یا دگرگون می‌شود. این محل باید برای همه‌ی مهمانان بالقوه و بالفعل جذاب و پذیرا باشد. باید گرم، راحت، صمیمی باشد و مهمان را در خود جذب کند. چگونگی ادراک فضای داخلی وابستگی زیادی به مقطع زمانی دارد. نورپردازی مناسب در فضایی ثابت باید به گونه‌ای تنظیم شود که فضا برای مسافری که صبح هتل را به مقصد فرودگاه ترک می‌کند و تازه‌واردی که نیمه‌شب وارد می‌شود، به یک اندازه خوشایند باشد. هنگام صبح باید همه چیز پرانرژی و تازه به نظر آید؛ اما هنگام شب، پس از یک روز فعال، محیطی راحت و مطلوب فراهم آورده شود که در عین حال خواب‌آور نباشد. برای این فضا مناسب است که در زمینه‌ای از نور محیطی، نورهای متمرکز نقطه‌ای طراحی شود که در عین ایجاد یک بافت بصری، در جهت‌یابی نیز به مهمانان کمک کند. با کمک نورپردازی دید را به سمت اشیای موردنظر و بخش‌های طراحی‌شده هدایت می‌کنیم. چشم، ناخودآگاه به سمتی توجه می‌کند که نورانی‌تر است و در آن ناحیه به لبه‌ها و کنج‌ها معطوف می‌شود، پس بیشتر تأکید را می‌توان بر طراحی نورهای خطی و مشخص‌کننده‌ی لبه‌ها گذاشت. در زمینه‌ای از نورهای محیطی می‌توان قسمت پذیرش را با شدت نور متفاوت یا رنگ متفاوت چنان طراحی کرد که در فضای هال ورودی بیشترین نظر را جلب کند.

پذیرش: قسمت پذیرش دو نقش کاربردی و تزئینی همزمان دارد. نورپردازی در سطح کاربردی باید چند منظور را تأمین کند. نورهای رو به پایین که بالای میز کار قرار می‌گیرند به مشتری کمک می‌کنند فرم‌ها را مطالعه کند و بداند در حال امضا و قبول چه مواردی است! در پشت میز کار همچنین نورپردازی برای کارهای نوشتاری و خواندنی کارکنان لازم است. مسلماً در این حالات مواد و مصالح به‌کاررفته نباید به گونه‌ای باشند که نور را به چشم باز بتابانند یا هنگام استفاده از کامپیوتر، روی صفحه‌ی مانیتور بازتاب ایجاد کنند. فضای این قسمت باید پذیرا و خوشایند باشد و در آن از نورهای گرم و صفحات نورانی در زمینه‌ی عمودی استفاده شود. نورهای سقفی به کمک نورهای میز و دیگر نورهای محیطی باید چنان تعدیل شوند که چهره‌های مراجعان و کارکنان ملایم و زیباتر جلوه کند و مخوف و هراس‌انگیز به نظر نرسد. در بیشتر هتل‌ها میز پذیرش اولین عنصر مورد توجه است که ممکن است با جهت رو به پایین یا بالا نورپردازی شود. در طراحی و عرضه‌ی مصالحی که در طرح به کار می‌رود، فیبرهای نوری با نورافشانی رو به بالا در کف یا توأم با کاتد سرد، بر حالت نمادین مجموعه تأثیر بسزایی می‌گذارد. یک دیدگاه طراحی این است که برای قسمت پذیرش گوشه‌ای بیافرینیم همانند صحنه‌ی نمایشی خاموش با پیشخوان نورانی و گل‌ها یا مجسمه‌هایی شاخص یا هر چیز ساده‌ی دیگری که جلب نظر کند و مراجعان را به طور نامحسوس به سوی خود بکشاند.

راهروها: راهروها از آن دسته فضاهای ارتباطی هستند که اغلب توجه کمی به طراحی آن‌ها می‌شود. هر قدر هم که در طراحی معماری این قسمت‌ها سهل‌انگاری شده باشد یک طراح داخلی با نورپردازی مناسب می‌تواند این بخش‌های مرده را احیا کند. در هر هتلی حتّی اگر هدف نهایی فقط اجاره‌دادن اتاق‌ها باشد بالأخره لازم است مسیر رسیدن به این اتاق‌ها جذاب و جالب توجه باشد. از آنجا که معمولاً راهروها در نقاطی از ساختمان قرار دارند که از نور روز بی‌نصیب است، باید در تمام مدت شبانه‌روز نورپردازی شوند؛ پس در اینجا هم جنبه‌های زیبایی‌شناسی و کاربردی مورد نظر است و هم مسئله‌ی مصرف انرژی. معمولاً وجود یک سیستم کنترل در راهروها ضروری است تا بدین ترتیب میزان نور مورد نیاز برحسب ساعات مختلف روز خودبه‌خود تنظیم شود. بدیهی است که هیچ کس نور خیره‌کننده و تند را در ساعت سه‌ی صبح یا یک نور بی‌رمق و فضای تاریک در آغاز روز را نمی‌پذیرد. خلق دیدهای متنوع نیز بهانه‌ی خوبی است برای عوض کردن منابع نورپردازی در طول روز. نورپردازی موضعی یا زمینه‌ای تابلوها و شماره‌ها و به کارگیری نورهای کفی بالاتاب در امتداد جداره‌های راهروها می‌تواند به شکل متناوب صحنه‌های نمایشی متنوعی ایجاد کند. به طور کلی نورهای خطی، ممتد و قابل تعقیب از جمله تمهیداتی هستند که برای مسیرهای گذر مناسب به نظر می‌رسند. به منظور صرفه‌جویی در مصرف انرژی در نورپردازیهایی که ممکن است در راهروها به صورت شبانه‌روزی فعال باشند، CFL یا لامپ‌های فلورسنت فشرده توصیه می‌شود. در بعضی از هتل‌ها فضای ارتباطی با کیفیتی رعب‌آور طراحی شده و به هدر می‌رود؛ به نحوی که ساکنان هتل مایلند با حداکثر سرعت از آن عبور کنند. روش نورپردازی صرفاً سقفی، بیشتر به ایجاد سایه‌ها می‌پردازد تا نورپردازی، و چون سناریویی برای طراحی نور ندارد، بی‌هیچ مزیتی تشخیص چهره‌ها و اماکن را دچار اختلال و ابهام می‌کند. در کنار این نوع نورپردازی، بهتر است که جداره‌های عمودی نیز نورانی شود تا حس تهدید شدن و ترس از فضای بسته را کاهش دهد. اگر راهرو طولانی باشد (که در بیشتر موارد چنین است) لازم است این فاصله در نقاطی شکسته شود و این کار می‌تواند به کمک تعریف واحه‌هایی از نور حجمی صورت گیرد. در هرجایی که لازم باشد می‌توان نور خطی را که دنبال‌کننده‌ی مسیر است با نورپردازی یک شیء تزئینی، درهای عبور، لوسترهای آویز یا دیواری قطع کرد و یک ایست بصری در ریتم به وجود آورد.

رستوران: هرچند به منظور صرفه‌جویی انرژی و نگهداری لازم به نظر می‌رسد که در همه‌ی قسمت‌های یک هتل لامپ‌ها و منابع نوری مشابه به کار گرفته شود تا هزینه‌ها کاهش یابد و راندمان عملی بالا رود، اما ضرری که یکنواختی و کسالت‌بار بودن فضاها در از خود راندن مراجعان ایجاد می‌کند بسیار قابل توجه است. بررسی انواع هتل‌ها ثابت می‌کند که فضای رستوران و قهوه‌خانه‌ها بهتر است کاملاً متفاوت و با نورپردازی ویژه طراحی شود و حتی ورودی مجزا و فضای روان‌شناختی متفاوتی برای آن‌ها خلق شود. در بسیاری از کشورهای جنوب آسیا که مکان‌های غذاخوری در کنار هتل تعریف می‌شوند و کمتر به رستورانی مجزا برمی‌خوریم، به صورت عرف رستوران با هویتی مستقل طراحی می‌شود و زیرمجموعه‌ای از امکانات اقامتگاه به حساب نمی‌آید. مهم‌ترین عامل در تجربه‌ی خوردن و آشامیدن، طبیعت اجتماعی آن است. موضوع اصلی نورپردازی این فضاها آن است که مردم چگونه به نظر برسند و چه احساسی داشته باشند. چهره‌ها باید آرام و گرم به نظر برسند، پس باید نورپردازی تعدیل‌شده‌ای از سمت بالا و طرفین که از پدید آمدن سایه‌های تیز و تیره جلوگیری می‌کند صورت گیرد. نور باید فضایی ملایم خلق کند و بدین منظور با در نظر گرفتن میزان نور روز در هر ساعت یک سیستم کنترل هوشمند نور که فضاهای صبحانه، ناهار و شام را به درستی نورپردازی می‌کند، ضروری به نظر می‌رسد. با توجه به نوع غذایی که در هر رستوران سرو می‌شود می‌توان نورپردازی را چنان تعریف کرد که مدت زمانی که مشتری می‌تواند در محل بماند، تعیین شود. مثلاً در رستوران‌های غذای سریع یا آماده ممکن است ضمن بهره‌گیری از مصالح سرد و فلزی، از انعکاسی از نورهای تند و رنگی بهره گرفته شود که ماندن مشتری را در زمان طولانی میسر نسازد، چون در این گونه مکان‌ها غذا باید سریع خورده شود و جای تأمل و نشستن طولانی نیست. اما در رستوران‌های مجلل که قابلیت صرف غذا برای مدت طولانی در ضمن بحث و استراحت وجود دارد تمهیدات فراوانی می‌توان اندیشید که ماندگاری مشتری در فضا را بیشتر کند. علاوه بر نورپردازی گرم محیطی با کمک لایه‌های مختلفی از نور، ممکن است اشیای خاصی از جمله مجسمه‌ها و دسته‌های گل را مورد تأکید قرار داد، بخش‌های مختلفی از دیوار را نورانی کرد و قسمت‌های انتزاعی متفاوتی بر آن آفرید، نور را به صورت پوشیده در پشت میزها و مبلمان طراحی کرد و نورهایی در سطح پایین، نورپردازی لبه‌ها و زمینه‌ی اشیای شیشه‌ای، میله‌های کاتد سرد و فیبرهای نوری به کار گرفت تا فضا را تا حد امکان مجسمه‌وار، جذاب و سه بعدی تعریف کرد. فضاهای پذیرایی بهترین مکان‌ها برای ارایه‌ی تکنیک‌های نمایشی مانند نورافکن‌های متغیر چندرنگ و رقص نور است. حتی در طرح‌های داخلی رسمی نیز پروژکتورهای نور رنگی یا آبشاری می‌توانند همچون عناصر پویای تزیینی به کار روند و سردی یک محیط بزرگ را به طرز مؤثری کاهش دهند.

اتاق‌ها: در حالی که نحوه‌ی پرداختن به فرمول طراحی هتل‌های بین‌المللی هر روز در حال تغییر و بررسی است، فضایی که چندان تغییر نکرده است و همچنان به صورت سنتی طراحی می‌شود، اتاق‌های آن است. شاید دلیل مهم این امر، محافظه‌کار بودن صاحبان این هتل‌ها باشد که می‌ترسند مشتریانی که برای استراحت و آرامش به این اقامتگاه‌ها مراجعه می‌کنند با فضایی غیرمنتظره و غیرمتعارف مواجه شوند. طرح رنگ‌های یکنواخت و تلاش برای ایجاد حس تعلیق با به کار بردن میزهای سنتی و لامپ‌های استاندارد از جمله عواملی است که کماکان در اتاق‌های اقامتگاه‌های مختلف به چشم می‌خورد. ضمن آنکه بودجه، مانع دیگری برای تغییر طرح اتاق‌هاست. فرضاً افزودن یک لامپ سقفی در بخش ورودی اتاق به معنای ۳۰۰ چراغ اضافی در کل مجموعه است. به هر صورت چون اتاق پراهمیت‌ترین فضا در طول اقامت اشخاص است باید از نظر طراحی و نورپردازی مورد بازنگری کامل قرار گیرد. نورپردازی اتاق‌ها در واقع سخت‌ترین بخش طراحی نور است، چون معمولاً نور سه یا چهار وظیفه‌ی همزمان بر عهده دارد و هر منبع نوری حیطه‌ی درخششی دارد که نباید با دیگر محدوده‌ها تداخل پیدا کند. به تدریج نظر هتل‌داران به این امر مهم جلب شده است که کمبودهای نورپردازی اتاق‌ها و در نظر نگرفتن چگونگی آن در روند طراحی می‌تواند مشکل‌ساز باشد. اخیراً نورهای شبانه‌ای طراحی شده‌اند که با تأمین حداقل نور مورد نیاز، رفت‌وآمد شبانه را بدون ایجاد مزاحمت برای هم‌اتاقی‌ها آسان کرده است. نورهای مطالعه طوری طراحی شده‌اند که با داشتن محدوده‌ی کاملاً قابل کنترل برای خواندن کتاب یا کار با کامپیوتر دستی بدون سلب آسایش دیگران مورد استفاده قرار می‌گیرند. فیبرهای نوری که منبع نوری قابل لمس و کنترل راحتی فراهم می‌آورند و در مصرف انرژی صرفه‌جویی می‌کنند، با نور کاملاً متمرکزی که به وجود می‌آورند، جایگزین لامپ‌های کم‌ولتاژ هالوژن شده‌اند که دارای نقطه‌ی انتشار بسیار داغی هستند و هرچند گران‌ترند ولی در طول زمان مقرون به صرفه هستند. در کنار این موارد کاربردی، با طراحی بصری و نورپردازی نیز مواجه می‌شویم که مثلاً در هتل سن مارتین لین توسط فیلیپ استارک صورت گرفته است. هر چند این کار ممکن است ساده به نظر رسد، ولی حتی این حرکت ساده هم برای بسیاری از هتل‌داران خارج از عرف و بسیار پیشرو تلقی می‌شود: در اتاق‌های اقامت به کمک سیستم نورپردازی تعاملی این امکان به مهمان داده می‌شود که با تغییر رنگ نورپردازی، فضای اتاق را به کلی دگرگون کند. چنین کنترل‌هایی تأثیر بسیار مثبتی بر اشخاص می‌گذارد و باعث جلب توجه آن‌ها می‌شود. با استفاده از این سیستم مهمان‌ها می‌توانند بر حسب روحیه و نیاز شخصی، نور رنگی خاصی را در فضا داشته باشند که کلیدهای معمولی چنین امکانی را نمی‌دهد. این نور رنگی در واقع طراح اصلی فضای داخلی اتاق در شب است که با هر فرکانس، منظری نوین می‌آفریند.

یکی از نکات کلیدی که حتی در یک اتاق سنتی هم مطرح می‌شود این است که کلیدها در کجا قرار گیرند. اغلب زمانی طول می‌کشد تا بدانید کلیدها کجا واقع شده‌اند و هر کدام چه بخشی از اتاق را روشن می‌کنند و اکثراً هم قرارگیری این کلیدها منطق مشخصی را دنبال نمی‌کند. خیلی جاها ناچار می‌شوید در حالی که چراغ رومیزی بسیار داغ است دست خود را داخل کلاهک آن کنید و در اطراف به دنبال کلید آن بگردید! این‌ها همه روش‌های اشتباهی است که باید بازنگری شوند. هدف در اینجا آسایش و تأمین نیازهای مردم است که هرچند همه‌ی هتل‌ها وعده‌ی آن را می‌دهند، اما هنوز به طور کامل برآورده نشده است.

حمام: تا مدت‌ها طراحان به نورپردازی این بخش اصلاً فکر نمی‌کردند، اما اکنون می‌دانیم که می‌توان این بخش را چنان طراحی کرد که جالب‌ترین نقطه برای مسافران باشد. منابع نوری کم‌ولتاژ بهترین انتخاب برای این فضا هستند؛ چون باعث می‌شوند فضای حمام جذابتر به نظر برسد. به این شکل برق خاصی به حمام داده می‌شود که در طراحی‌های قدیمی هرگز به چشم نمی‌خورد. بدون تردید در این فضا آینه نقطه‌ی اصلی تمرکز است. برای تولید نتیجه‌ی مطلوب و بدون ایجاد سایه‌های تند در پس اشیا، بهترین راه آن است که آینه از پهلو نوردهی شود تا نور ملایمی چهره را روشن کند. نور باید حتماً گرم باشد. همراه با این نور، نورهای پایین‌تاب نیز با دقت تعبیه می‌شوند که نباید درست بالای سر باشند تا سایه‌های نامطلوب بر چهره بیافرینند یا طوری قرار گیرند که انعکاس آن‌ها از آینه به صورت برگردد. خوب است بالای دوش هم چراغ سقفی داشته باشیم؛ بدون آن دوش یک سوراخ سیاه به نظر می‌رسد. کلیدهای روشنایی در حمام نیز باید قابل کنترل شدت باشند. در هتل سن مارتین لین در لندن به این مسئله نیز فکر شده است؛ به طوری که یک کلید کنترل شدت ساده دو آویز سقفی را روی دستشویی کنترل می‌کند. اولی زمانی به کار می‌رود که شخص روبه‌روی آینه در حال آرایش یا اصلاح است و به نور شدید نیاز دارد، و دیگری یک نور محیطی برای روشن نگه داشتن فضای حمام است.

سالن‌های جشن و اتاق‌های چند منظوره: سخنرانی‌ها و کنفرانس‌های اداری، وقایع اجتماعی، جشن‌های محلی و نمایش‌های لباس، همگی وقایعی هستند که در نظر گرفتن تمهیدات لازم برای آن‌ها در هتل ارزش افزوده و درآمد سرشاری را برای صاحبان هتل فراهم می‌کند. رشد چشمگیر این گونه روابط اقتصادی در کنار پیشرفت تکنولوژی باعث شده فضاهای انعطاف‌پذیر و جذابی به‌ویژه در بخش طراحی نور خلق شود. پیش از این، سالیان سال آویختن چند لوستر و چراغ‌های دیواری قابل تنظیم برای سال‌ها کافی به نظر می‌رسید. پس از آن پروژکتورها برای نورپردازی صحنه به میان آمدند و غیره پیچیده‌ترین قسمت سالن‌های چندمنظوره، مربوط به جشن‌هاست که علاوه بر قابلیت انعطاف‌پذیری، از عنصرهای تزئینی خاصی نیز بهره می‌برد و طیف وسیعی از انواع نورپردازی را می‌طلبد. انواع فروافکن‌ها، نورهای حجمی، دیواری، نورهای کاربردی، چلچراغ‌ها و فراافکن‌ها، نورهای صحنه‌ی نمایش، فیبرهای نوری و غیره در این دسته‌بندی می‌گنجند. طبعاً سقف شلوغ‌ترین قسمت است، چرا که علاوه بر نورهای مستقیم، تأسیسات هم در آن قرار می‌گیرد. نور کاتد سرد برای نورهای حجمی که اکثراً به صورت دو یا سه رنگ قابل تعویض در کنار هم به کار می‌روند، مناسب است. انتخاب چلچراغ‌ها باید کاملاً به دقت و متناسب با ابعاد و نور لازم فضا صورت گیرد. این گونه چلچراغ‌ها امروزه اکثراً با نورهای متحرک، لیزری و دیجیتال تعویض شده‌اند. میزها و رومیزی‌ها می‌توانند با نقاط نور ولتاژ پایین شاخص شوند. این نورهای چندگانه نیز طوری طراحی می‌شوند که برای مراسم مختلف قابلیت تغییر رنگ و شدت را داشته باشند. سقف‌های کاذب منحنی، برش‌ها و قالب‌های توررفته و برجسته در سقف و استفاده از آینه‌ها کمک می‌کند تا نورهای متمرکز و خطی به صورت مخفی به کار برده شوند. به کمک نورپردازی می‌توان یک فضای بزرگ را به جزیره‌های نورانی مجزا تقسیم کرد، به طوری که یک فضای نورانی بخش تجمع را تشکیل دهد و جداکننده‌ها به جای پارتیشن و دیوار، فضاهای منفی و تاریک باشند. در هر قسمت باید لامپ‌های راهنما وجود داشته باشد تا بتوان تازه‌واردان را با روشن و خاموش کردن آن‌ها به آن ناحیه راهنمایی کرد. این فضا باید مکانی خیال‌انگیز باشد که مراجعان را جلب کند و چنان خاطره‌سازی کند که شوق دیگران را برای استفاده از آن افزون کند. انواع اشیاء موجود در این فضا می‌تواند با نورپردازی از محیط حذف یا بر آن افزوده شوند. هنگامی که یک فضای آرام ویژه‌ی غذاخوری لازم است، فضا با یک نور ملایم محیطی گرم و اشیاء کاملاً نورپردازی‌شده به فضایی جامع و پر جزئیات تبدیل می‌شود و همان فضا با نورهای متغیر نقطه‌ای و پرتحرک و رنگی، محیطی پرجنب‌وجوش فراهم می‌کند که در‌آن اشیاء و مجسمه‌های تزیینی در تاریکی گم می‌شوند. در قسمت صحنه و سکوی نمایش علاوه بر نورپردازی جداره‌ها و محیط توجه به نورپردازی کف یا قراردادن حسگرهایی که با راه رفتن بر روی کف باعث روشن و خاموش شدن لامپ‌ها می‌شوند، لازم است. همچنین خوب است در این بخش تمهیدی برای نورهای آویخته از سقف یا نهفته در آن، که می‌توانند به طور خودکار بلند و کوتاه شوند، اندیشید. نورهای لیزری نیز از دیگر ابزاری هستند که به تازگی در نورپردازی فضاهای نمایشی مطرح شده‌اند.

اتاق‌های ملاقات: در تمام هتل‌های کوچک و بزرگ چنین مکان‌هایی می‌توانند نقش کلیدی در کسب درآمد برای هتل داشته باشند. این اتاق‌ها نیز اکثراً به منظور تمرکز و استفاده از پروژکتور در جاهای تاریک هتل واقع می‌شوند و نورپردازی نقش مهمی در بالا بردن راندمان جلسات ایفا می‌کند. آنچه در این مکان‌ها در درجه‌ی اول اهمیت قرار دارد، آسایش و موارد کاربردی فضا برای کسانی است که چه بسا تا هشت یا ده ساعت در یک جا می‌نشینند. در اینجا نور محیطی فراگیر و گرم با نورهای متمرکز و قابل کنترل دستی برای هر شخص و نورهای قابل تنظیم برای دیدن صفحه‌های نورانی مانند فیلم یا پروژکتور یا صفحات غیرنورانی مانند نوشتار و عکس‌های چاپ‌شده لازم است.

ممکن است ما این نیازها را با طراحی دو یا چند سطح مختلف نور برآورده سازیم تا شرکت‌کنندگان در جلسه که ممکن است برای زمان طولانی روی مدارک مختلف تمرکز کنند به کمک تنوع نوری خسته نشوند. منابع نوری لزوماً در سقف قرار نمی‌گیرند و می‌توانند به صورت صفحات عمودی نور یا نورهای دیواری طراحی شوند و همراه با نورهای تنگستن در نظر گرفته شوند که فقط هنگام صرف غذا در محل روشن می‌شوند.

امکانات رفاهی و ورزشی: اکثر این محیط‌ها به نوعی نورپردازی نیاز دارند که حضور سقف را کمرنگ کرده، و وسعت بیشتری را القا کند. برای این کار ممکن است همراه نور ملایم محیطی که به طیف خورشید نزدیک است، نورهای خطی به صورت یک نوار سرتاسری در محل اتصال دیوار به سقف به کار برده شود و نورهایی برای روشن کردن تمام سطح دیوارها طراحی شوند و نورهای متمرکزی با ولتاژ کم برای تمرکز بر نقاط ویژه‌ای از فضا یا تابلوها در نظر گرفته شود. در ضمن طراحی باید توجه کرد نور طوری باشد که روی مانیتور دستگاه‌ها بازتاب نداشته باشد. ابزارها و دستگاه‌های فلزی از جمله نکات مثبت این فضاها هستند که با بازتاب نور بر آن‌ها درخشش خاصی ایجاد می‌شود. در سالن بدنسازی به نور محیطی قوی نیاز نیست. نور محو زمینه برای شاخص کردن هر یک از دستگاه‌ها لازم است و بقیه‌ی نورها می‌توانند نمایشی باشند. پس می‌توان بر قطعاتی از دستگاه‌ها تأکید نشان داد و نورهای زمینه‌ای رنگی یا پروژکتوری ایجاد کرد. در استخرها که دید در آن‌ها چندان حیاتی نیست، نورپردازی بیشتر حسی و کمتر منطقی است. در اینجا خود استخر را می‌توان به عنوان سطح اصلی بازتاب نور در نظر گرفت. نورپردازی سقف باید چنان باشد که انعکاس زیادی روی آب نداشته باشد، ولی استفاده از سقف‌های کاذب منحنی و نقش‌آفرینی روی سقف که در هنگام استفاده از استخر روی سقف و در هنگام عدم استفاده از آب در داخل استخر قابل رؤیت است می‌تواند کارساز باشد. در اینجا نوع حباب‌های نوری که در زیر آب و در محیط مرطوب به کار می‌رود، مهم است. در اتاق‌های سلامت‌بخشی دو نکته‌ی اساسی در نورپردازی نوع منابع نوری و نحوه‌ی استقرار آن‌ها وجود دارد. هالوژن تنگستن انتخاب مناسبی برای نمایش خوب پوست بدن است و این برای افرادی که تلاش می‌کنند شاداب‌تر و جوان‌تر به نظر برسند، مهم است. علاوه بر این، در این اتاق‌ها اکثر افراد چشم به سقف می‌دوزند، پس نقش‌آفرینی در سقف و اجتناب از نور زننده در آن لازم است، ضمن آنکه بهتر است نور اصلی مکان با استفاده از صفحات نورانی در دیوارها تأمین شود. در اینجا همچنین یک سیستم کنترل نور لازم است تا بتوان با استفاده از آن فضایی شاد در صبح، و فضای ملایم و آرام در عصر پدید آورد. اگر فضایی برای بیش از یک منظور طراحی شده باشد، باید نور با توجه به نوع فعالیت تند یا ملایمی که در آن صورت می‌گیرد قابل تغییر باشد.

در کل می‌توان نورها را به دسته‌های نور محیطی برای اتاق‌های مانیتوردار، نورهای موضعی برای اتاق دستگاه‌ها، نورهای رنگی برای نوشیدن قهوه، نورهای نقش‌ونگارآفرین ملایم برای استخر، نورهای متغیر برای فضاهای چندمنظوره و نورهای محیطی و نقطه‌ای چندگانه برای فضاهای سلامت بخشی و تمرکز تقسیم کرد.

نمای بیرونی: ممکن است برخی فکر کنند که نورپردازی نمای ساختمان و روشن نگه داشتن آن در تمام طول شب به صرفه نیست، اما واقعیت این است که تأثیر نمایش چهره‌ی هتل در شب به خصوص با یک نورپردازی متغیر بسیار جذاب‌تر و سودآورتر از نمای ساختمان هتل در روز است. عدم نورپردازی یا طراحی بد نور، می‌تواند تمام تلاش‌ها و سرمایه‌گذاری در داخل هتل را زیر سؤال ببرد. نورپردازی سنجیده‌ی بیرون هتل، جلوه‌ی آن را به صورت مؤثری به نمایش می‌گذارد و و تصویر آن را به شکل دعوت‌کننده و خوشایندی در اذهان تقویت می‌کند و ساختمان را به یک نشانه‌ی شهری تبدیل می‌سازد. البته این نورپردازی کاربردی هم هست. در هنگام شب ناحیه‌ی ورود و راه نزدیک شدن به هتل را باید کاملاً مشخص کرد. ناظر باید بتواند از فاصله‌ی دور حدود هتل و راه رسیدن به آن را در شهر بیابد و در فاصله‌ی نزدیک و مقیاس خرد و ورودی هتل باید خوشامدگو و راهنما باشد. امکانات نوینی که برای منظرسازی و نورپردازی به بازار آمده، دست طراحان را برای نورپردازی باز کرده است. علاوه بر نمای عمودی هتل، طراحی فضای سبز اطراف در روز و شب لازم است. انواع نورپردازی در مقیاس وسیع با پروژکتورها و لیزرها و نورپردازی در مقیاس وسیع در لابه‌لای چمن و سنگریزه‌ها مد نظر است. علاوه بر نمایش نورهای مختلف و جاذبه‌های درخشنده ایجاد احساس عمیق نیز از تمهیدات مفیدی است که می‌توان در نورپردازی نمای ساختمان به کار برد. با نورانی کردن حدود و تاریک گذاشتن سطوح یکنواختی از جداره می‌توان خلأ را در شب تداعی کرد و کلاً طرح هتل را دگرگون ساخت و تصوری را که مردم از روز به یاد دارند به بازی گرفت و احساسی شاعرانه و معلق به بیننده القا کرد.

پارکینگ: طراحی پارکینگ خودروها و راه‌های دسترسی از آن به داخل هتل باید مورد توجه فراوان قرار گیرد. نمی‌توان ورودی شاهانه‌ای برای جلوی هتل طراحی کرد و راه ارتباطی پارکینگ به هتل را راهرویی تاریک، باریک و مخوف گذاشت. داخل پارکینگ را می‌توان با نور محیطی محو روشن کرد و تقسیمات را با نورهای خطی رنگی مشخص ساخت. علایم باید نورانی، رنگی و متغیر باشند. نورپردازی مؤثر لزوماً گران‌قیمت یا نیازمند تکنولوژی پیشرفته‌ای نیست. جعبه‌های نوری رنگی و تأکید فلورسنت‌های خطی و فشرده‌ی گرمتر برای تعریف محدوده‌ی عابر پیاده می‌تواند راه‌حلی ارزان و مؤثر باشد. قسمت انتظار آسانسورها می‌تواند با جداره‌هایی منقوش یا ساده از آجر شیشه‌ای جدا شود و با نورهای زمینه‌ی رنگی مشخص شود. در کل از توانایی نورهای رنگی و متغیر می‌توان برای تبدیل پارکینگ از یک فضای صرفاً کاربردی به فضایی جذاب و دارای جلوه‌ی بصری استفاده کرد.

تمهیدات و پیشنهادات ارائه‌شده در این مجموعه برای طراحی فضاهای مختلف یک هتل با نور، در کنار نگهداری و استفاده از منابع بهینه‌ی نوری، علاوه بر آنکه باید در طراحی اولیه‌ی یک مجموعه‌ی اقامتی مورد توجه قرار گیرد می‌تواند راه‌حل مناسبی نیز برای بازسازی، بازآفرینی و تحول فضاهای بسیاری از هتل‌های ساخته شده و قدیمی باشد، بی‌آنکه هزینه‌ی زیادی نسبت به ساخت‌وسازهای مجدد در برداشته باشد. و البته تشخیص طراحی و چگونگی بازآفرینی این فضاها به صورتی بهتر و سودمندتر بر عهده‌ی معماران است.

⇓برای دیدن تصاویر بر روی دکمه زیر کلیک کنید⇓

در همین ارتباط بخوانید!  سالن هاکی دیوید اس. اینگالز | ارو سارینن